Федерална Македонија и великобугарскиот шовинизам

Федерална Македонија и великобугарскиот шовинизам од Христо Калајџиев претставува политички говор одржан во февруари 1945 година пред Конгресот на македонската емиграција. Авторот остро ја критикува политиката на меѓувоените бугарски владејачки кругови, опишувајќи ја како израз на великобугарски шовинизам што го подредувал македонското прашање на експанзионистички државни цели. Периодот пред 1944 година е прикажан како време на репресија, манипулација со македонската емиграција и обиди за задушување на самостојната македонска политичка мисла.

Во средиштето на говорот стои аргументот дека Федерална Македонија во Југославија претставува историско заокружување на ослободителните стремежи. АСНОМ се претставува како клучен чин што ја преобразил Македонија од географски поим во државно-политичка реалност. Калајџиев го нагласува признавањето на македонската нација и го прикажува федерализмот како гаранција против нова балканска хегемонија. Посебно место зазема осудата на фашистичката соработка, михајловистичките струи и поранешните анексионистички проекти.

Публикацијата ја одразува идеолошката атмосфера од 1945 година и процесот на воспоставување нов регионален поредок по поразот на фашизмот. Како современ политички документ, таа овозможува увид во повоеното толкување на македонската борба, во критиката на меѓувоениот бугарски национализам и во поширокиот дискурс за балканскиот федерализам. Делото претставува примарен извор за проучување на начинот на кој македонското прашање било артикулирано во периодот на премин кон нова државна структура.