Манифест на АСНОМ

Антифашистичкото собрание на народно ослободување на Македонија (АСНОМ) беше врховно законодавно и извршно народно претставничко тело на македонската држава од август 1944 до крајот на Втората светска војна. Телото беше формирано од македонските партизани во завршната фаза на војната во југословенска Македонија (во рамки на Народноослободителната борба), тајно во август 1944, на територијата што тогаш се наоѓала во бугарската окупациска зона во Југославија.

Првото пленарно заседание на АСНОМ е познато како „Вториот Илинден“, затоа што било свикано на симболичниот датум 2 август (денот на Илинденското востание) во 1944 година, во манастирот „Св. Прохор Пчињски“ (денес во Србија). Меѓу најважните одлуки биле прогласувањето на македонска национална држава на етничките Македонци, одлуката македонскиот јазик да стане службен јазик на македонската држава, гарантирањето на граѓански права за сите жители без оглед на етничката припадност, вклучувајќи го правото на мајчин јазик и слобода на вероисповед, како и прогласувањето на Илинден за државен празник.

Првата седница била отворена со химната на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО), „Изгреј зора на слободата“, и со неофицијалната југословенска химна „Еј, Словени“. Собранието издаде Манифест, во кој положбата на Вардарска Македонија во старата Југославија беше опишана како положба на колонија, а воедно беше истакната идејата за „братство и единство“ со другите југословенски народи. Во манифестот се нагласуваше еднаквоста на сите народности во Македонија и се упати повик до Албанците, Турците и Власите да се приклучат кон народноослободителната борба. Беше упатен и повик за „обединување на целиот македонски народ“, односно во рамките на целокупната област Македонија. Со заседанието претседаваше Панко Брашнаров, поранешен член на ВМРО и најстар делегат, а за претседател беше избран Методија Андонов-Ченто. И двајцата се залагаа за поголема независност на идната република.