Loading...
1875
Македонски
Тријазичник
Пристап до книгата
Забелешка
Ова дело е преземено од Ризницата на Викимедија. Делото е во јавна сопственост и може слободно да се користи, што овозможува неограничена академска, образовна и јавна употреба.
Опис
„Тријазичник“ или „Речник од три јазика“ е речник на македонски, албански и турски јазик, напишан од Ѓорѓија Пулевски. Делото било отпечатено во Државната печатница во Белград и издадено во 1875 година. Преводите на албанскиот народен говор и на турскиот народен говор се дадени со кирилично писмо, поради што оваа книга претставува едно од ретките дела со кирилично претставување на албанскиот и турскиот јазик.
Во тријазичниот речник, Пулевски започнува со предговор (разговор) за делото, во кој ја образложува потребата од познавање на странски јазици, како и придонесот на книгата не само за таа цел, туку и за унапредување на мајчиниот јазик. Потоа продолжува со прашања и одговори од областа на верата, политиката и низа други теми, опфаќајќи речиси сите сфери на општествениот живот во Македонија.
Ова дело се смета за манифест на националната свест, бидејќи Пулевски отворено го потврдил постоењето на македонскиот јазик и македонскиот народ во време кога македонскиот идентитет често бил негиран. Книгата ја истакнува улогата на Пулевски како патриот, писател и лексикограф, чии напори поставиле рана основа за признавањето на македонската нација и нејзиниот јазик.
Во својот Речник, Пулевски не вклучува само лексички материјал, туку и размислувања за идентитетот и народноста. Цитатот што го наведовте го отсликува неговиот став дека една нација се формира врз основа на:
- заедничко потекло
- заеднички јазик
- заемен општествен живот и пријателство
- заеднички обичаи, песни и традиции
Врз основа на оваа дефиниција, тој по принципот прашање-одговор, на прашањето „Што се вељид народ?“ рекол:
„Народ се вељид, људи који се од еден род и који зборувајед еднаков збор, и који живувајед и се другарад еден со други, и који имајед једнакви обичаји и песни и весеља тије људите ги викајед народ, а место во које живувад народ се вељид отечество од тој народ.. Така и Македонциве се народ и местово њивно је Македонија.“
За авторот
Author
Ѓорѓија Пулевски(1817 - 1893)
Ѓорѓија Пулевски или Ѓорѓи Пулевски бил самоук галички ѕидар и печалбар, еден од првите комити и револуционери, војвода и поет, учебникар, фолклорист и етнограф, лексикограф, граматичар, историчар и културно-национален идеолог. Тој е еден од најизразитите и најголеми македонски дејци во ова време.
Роден во селото Галичник, Ѓорѓија од печалбар-ѕидар во Романија својот животен пат ќе го продолжи низ разните ослободителни војни и востанија во текот на целата втора половина на XIX век. Борбата за слобода на својот народ ја започнува учествувајќи во ослободителната борба на другите балкански народи. Верувајќи дека со тоа се бори и за својата татковина, Пулевски најпрвин се вклучува како доброволец во ослободителните акции, во настаните од 1862-1863 година кога, како наредник на понтонерската чета, се бори против турскиот гарнизон во Белград. Потоа, по избувнувањето на Српско-турската војна (1876), тој пак се вклучува како доброволец, на страната на српската војска.
Веќе во следната година започнува Руско-турската војна и Пулевски е одново со својата чета во редовите на авангардата на руската армија за време на ослободувањето на Бугарија. Во 1878 Пулевски активно учествува како војвода во Кресненското востание, ставајќи се директно во функција на борбата за слобода на македонскиот народ.
По неуспехот на Македонското (Кресненско) востание, Пулевски заминува во Софија, каде во 1879 година сепаратно ја публикува првата патриотско-политичка поема во нашата литературна историја „Самовила Македонска“, во која ги споменува Филип Македонски и Александар Македонски како предци на денешните Македонци, кои 300 лета пред Христа ја повладале целата вселена. Во неа е одразена идеологијата на македонските учесници во Македонското (Кресненско) востание. Како дел од активноста на Пулевски сред македонската емиграција во Софија е и формирањето на Словеномакедонската литературна дружина во 1888 година, под негово претседателство.
Дал' сте чуле, Македонци, стари људи што говорат:
От Македонци појунаци над них не било-
Цар Александер Македонски тристо лета пред Христа
со Македонци сву вселену повлада.
Наш краљ Филип - Славјанин је, цар Александер - Славјанкин,
Наши баби Славјанки ги родиле.
Македонци, сетите се за јунакство македонско,
Та спроти старих вије сега да следувате!
Не је страмота овоје искати, ни за жал за своје умрет.
- Самовила македонска, 1878 година
Таа има особено значење како прва македонска литературна асоцијација воопшто и тоа е само уште еден доказ за неговата патриотска културна дејност и национално-политичка ориентација.