ВМРО

од Ванчо Михајлов

Дела од Ванчо Михајлов

Како пишуваа нашите народни будители и херои

1993

од Ванчо Михајлов

Македонското прашање и Југославија

1990

од Ванчо Михајлов

Спомени, Том 3: Ослободителна борба 1924-1934

1967

од Ванчо Михајлов

Спомени, Том 2: Ослободителна борба 1919-1924

1965

од Ванчо Михајлов

Спомени, Том 1: Детство

1958

од Ванчо Михајлов

Повеќе од Ванчо Михајлов →

Пристап до книгата

Опис

В.М.Р.О. од Иван Михајлов, преобјавена во Брисел во 1978 година врз основа на порано воено-временско издание, ги изнесува ставовите на Михајлов за историјата, организацијата и целите на Внатрешната македонска револуционерна организација. Делото ја прикажува организацијата како дисциплинирано и централизирано движење основано со цел да се постигне автономија за Македонија, истовремено тврдејќи дека населението во регионот историски припаѓало на бугарското национално тело. Михајлов ја претставува ВМРО како одговор на османлиската власт, а подоцна и на српските и југословенските политики, прикажувајќи ја како главен бранител на македонската кауза.

Централна теза на книшката е дека револуционерното движење било составено од она што авторот го нарекува македонски Бугари, и дека основачите ја гледале политичката автономија како тактички чекор, а не како израз на посебен национален идентитет. Текстот ја нагласува организациската структура, тајните мрежи, вооружената борба и народната поддршка на ВМРО, прикажувајќи ја како масовно движење вкоренето во селската и градската средина. Силно се истакнува континуитетот меѓу бугарската национална преродба од деветнаесеттиот век и револуционерната борба во Македонија.

Денес публикацијата се третира како извор што претставува бугарско националистичко читање на македонското прашање, и политичка мисла од периодот на Студената војна. Наместо неутрална историска анализа, делото ги одразува идеолошките убедувања на Михајлов и неговото отфрлање на социјалистичкото признавање на посебна македонска нација. Како такво, текстот претставува значаен извор за проучување на спротивставените толкувања на револуционерната традиција, концептот на автономија и поширокото прашање за националниот идентитет во Македонија.

За авторот

Author

Ванчо Михајлов(1896 - 1990)

Иван Михајлов, познат и како Ванчо Михајлов или Радко, бил револуционер и политички лидер на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО). Роден во Ново Село, Штип, се школувал во Штип, Солун и Скопје, а потоа продолжил со студии по право на Софискиот универзитет. Во раните 1920-ти станал секретар на Тодор Александров, а по неговото убиство влегол во Централниот комитет на ВМРО.

Михајлов ја промовирал идејата за независна и обединета Македонија, но во рамка тесно поврзана со Бугарија, сметајќи ја Пиринска Македонија како нејзино јадро. Како водач на ВМРО од 1925 година, спровел политика на индивидуален терор, организирајќи политички атентати врз противници и воспоставувајќи полуофицијална паралелна власт во Пиринска Македонија со одобрение од бугарската држава. Одржувал врски со Фашистичка Италија, а подоцна соработувал со режимот на Анте Павелиќ во Независната Држава Хрватска, како и со Нацистичка Германија за време на Втората светска војна.

По државниот удар во Бугарија во 1934 година и забраната на ВМРО, Михајлов живеел во егзил во Турција, Полска, Хрватска, Австрија, Шпанија и Италија. Во септември 1944 година, со германска поддршка, накратко се обидел да формира марионетска „Независна Македонија“ во Скопје, но не успеал да обезбеди поддршка.

По војната живеел во Рим, финансиски поддржан од Македонската патриотска организација во САД и Канада. Автор е на повеќетомни мемоари и други дела. Запаметен како поделбена личност, во бугарската историографија се третира како активист за национално ослободување, додека во македонските и левичарските наративи се смета за терорист, соработник и најконтроверзен лидер на ВМРО.