Македонското прашање и Југославија

од Ванчо Михајлов

Дела од Ванчо Михајлов

Како пишуваа нашите народни будители и херои

1993

од Ванчо Михајлов

ВМРО

1978

од Ванчо Михајлов

Спомени, Том 3: Ослободителна борба 1924-1934

1967

од Ванчо Михајлов

Спомени, Том 2: Ослободителна борба 1919-1924

1965

од Ванчо Михајлов

Спомени, Том 1: Детство

1958

од Ванчо Михајлов

Повеќе од Ванчо Михајлов →

Пристап до книгата

Опис

Македонското прашање и Југославија од Ванчо Михајлов, објавена во 1971 година како разговор со дописник на хрватскиот весник Хрватска, ги изнесува ставовите на Михајлов за политичките случувања во Македонија и на Балканот во текот на дваесеттиот век. Делото ја одразува неговата позиција како водач на десничарското крило на ВМРО и претставува критика на југословенската државна политика кон Македонија. Во текот на разговорот, Михајлов го оспорува легитимитетот на македонската нација како што била признаена во рамките на социјалистичка Југославија.

Централна теза на текстот е дека населението во Македонија историски претставувало дел од бугарското национално тело, а дека концептот за посебен македонски идентитет бил создаден под југословенската комунистичка власт. Михајлов повеќепати тврди дека револуционерното движење во Македонија било основано и водено од она што тој го нарекува македонски Бугари, користејќи лингвистички и историски аргументи во прилог на ова гледиште. Во разговорот се допираат и политиките на српската монархија, како и на комунистичката власт по 1944 година, кои тој ги претставува како систематска преработка на историската меморија.

Денес оваа публикација се разгледува како документ на бугарската националистичка историографија и емигрантската политичка мисла од периодот на Студената војна. Наместо неутрална историска студија, делото ги одразува идеолошките убедувања на Михајлов и неговото спротивставување на југословенскиот федерализам и социјалистичката национална политика. Како такво, текстот е значаен извор за проучување на спротивставените толкувања на идентитетот, револуционерното наследство и државноста во историјата на Македонија.

За авторот

Author

Ванчо Михајлов(1896 - 1990)

Иван Михајлов, познат и како Ванчо Михајлов или Радко, бил револуционер и политички лидер на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО). Роден во Ново Село, Штип, се школувал во Штип, Солун и Скопје, а потоа продолжил со студии по право на Софискиот универзитет. Во раните 1920-ти станал секретар на Тодор Александров, а по неговото убиство влегол во Централниот комитет на ВМРО.

Михајлов ја промовирал идејата за независна и обединета Македонија, но во рамка тесно поврзана со Бугарија, сметајќи ја Пиринска Македонија како нејзино јадро. Како водач на ВМРО од 1925 година, спровел политика на индивидуален терор, организирајќи политички атентати врз противници и воспоставувајќи полуофицијална паралелна власт во Пиринска Македонија со одобрение од бугарската држава. Одржувал врски со Фашистичка Италија, а подоцна соработувал со режимот на Анте Павелиќ во Независната Држава Хрватска, како и со Нацистичка Германија за време на Втората светска војна.

По државниот удар во Бугарија во 1934 година и забраната на ВМРО, Михајлов живеел во егзил во Турција, Полска, Хрватска, Австрија, Шпанија и Италија. Во септември 1944 година, со германска поддршка, накратко се обидел да формира марионетска „Независна Македонија“ во Скопје, но не успеал да обезбеди поддршка.

По војната живеел во Рим, финансиски поддржан од Македонската патриотска организација во САД и Канада. Автор е на повеќетомни мемоари и други дела. Запаметен како поделбена личност, во бугарската историографија се третира како активист за национално ослободување, додека во македонските и левичарските наративи се смета за терорист, соработник и најконтроверзен лидер на ВМРО.